Bayi Sözleşmesinde Olması Gereken 12 Madde: E-pin Scripti Sahiplerinin Atladığı ve İlk Kavgada Binlerce Lira Ödediği Gizli Satırlar

Çoğu kişi bayi sözleşmesini bir formalite sanır: hazır bir metni indirirsin, logonu basarsın, bayinin önüne koyarsın, iş bitmiştir. Sonra ilk chargeback geldiğinde, ilk alt bayi senin özel fiyat listeni ekran görüntüsüyle rakibine attığında ya da bir bayi «kod çalışmadı» deyip kırk bin liralık iadeyi masaya koyduğunda o metnin aslında hiçbir şey söylemediğini fark edersin. Bayi sözleşmesi satıştan önce değil, kavgadan sonra okunan bir belgedir; o gün orada ne yazıyorsa geçerli olan odur.

İşin sessizce atlanan tarafı şu: maddelerin yarısı hukuki değil, teknik. Senin kullandığın e-pin scripti o maddeyi uygulayabiliyorsa madde gerçektir; uygulayamıyorsa sadece süslü bir cümledir. «Bayi bakiyesi eksiye düşemez» yazıp negatif bakiyeye izin veren bir e-pin satış yazılımı kullanıyorsan sözleşmen imzalandığı gün ihlal edilmiş sayılır. Aşağıdaki on iki madde, panelinle birleştiğinde çalışan bir zırh; tek başına duran metin olarak ise kağıt.

Sözleşmenin yarısı neden hukuk değil, panel ayarı?

Bir bayilik ilişkisinde tartışma çıktığında kimse rafta duran klasöre bakmaz; ikisi de panele bakar. Bakiye ne zaman düşmüş, kod hangi saniyede çekilmiş, hangi fiyat listesi o an aktifmiş. Bu yüzden sözleşme maddesi yazarken kendine tek bir soru sorman gerekir: bu cümlenin karşılığı yazılımda bir kayıt olarak duruyor mu? Duruyorsa maddeyi yaz. Durmuyorsa önce özellik tarafını kur, sonra maddeyi ekle.

Pratikte bu şu anlama geliyor: her madde bir log satırına, bir yetki bayrağına veya bir eşiğe bağlanmalı. Fiyat maddesi fiyat listesi sürümüne, teslimat maddesi kod çekme zaman damgasına, iade maddesi kodun kullanılıp kullanılmadığını gösteren duruma bağlanır. İyi bir dijital ürün satış scripti bu bağı zaten kurar; kötüsü sana sadece boş bir ekran verir ve kanıtı sen WhatsApp geçmişinden aramaya kalkarsın.

Fiyat listesini değiştirme hakkını yazmazsan ne oluyor?

E-pin dünyasında tedarikçi fiyatı haftada birkaç kez oynar. Sözleşmede «fiyatlar tek taraflı olarak güncellenebilir, güncelleme panelde ilan edildiği anda geçerlidir» benzeri bir cümle yoksa, bayin sana dünkü fiyatla sipariş açmakta direnir ve teknik olarak haklı çıkar. Bu maddeyi yazarken üç şeyi netleştir: güncellemenin ne zaman yürürlüğe girdiği, sepette bekleyen siparişlerin hangi fiyattan kapandığı ve bayiye bildirimin hangi kanaldan yapıldığı.

Bildirim kanalını panel içi duyuru olarak tanımlamak en sağlamı, çünkü okundu bilgisini epin yazılım tarafında tutabilirsin. Telefonla haber verdim savunması hiçbir yere varmaz. Fiyat kademelerinin nasıl kurgulandığını ayrıca yazılı bir ek olarak vermen de işe yarar; bayi hangi hacimde hangi listeye geçeceğini bildiğinde pazarlık değil hedef konuşmaya başlar.

Chargeback ve «kod kullanılmış» kavgası kimin sırtında kalır?

Bu, sözleşmelerin en pahalı boşluğu. Bayi kendi müşterisinden kart ile tahsilat yapıyor, kart sahibi itiraz ediyor, para geri gidiyor ve bayi sana dönüp «bu zararı paylaşalım» diyor. Madde yoksa paylaşırsın. Madde varsa paylaşmazsın. Yazman gereken cümle şudur: teslim edilmiş ve sistemde çekilmiş kodun bedeli, son kullanıcı kaynaklı ödeme itirazından bağımsız olarak bayiye aittir.

İkinci yarısı teknik: kodun kullanılıp kullanılmadığını kanıtlayamıyorsan madde boşta kalır. Bu yüzden teslimat anında kodun maskesiz görüntülendiği zaman, IP ve oturum bilgisi kayıt altına alınmalı. Sağlam bir e-pin satış scripti her kod görüntülemesini ayrı satır olarak tutar; bu satır mahkemede de, bayiyle yapılan on dakikalık görüşmede de tartışmayı bitirir.

Alt bayi izni vermeden önce hangi maddeyi kilitlemelisin?

Alt bayilik, ciroyu büyütürken kontrolü kaybetmenin en hızlı yolu. Bayin kendi altına on hesap açtığında senin fiyat listeni gören kişi sayısı on bire çıkar ve bunların kaçının rakip olduğunu asla bilemezsin. Sözleşmede alt bayi hakkının otomatik olmadığını, yazılı onaya bağlı olduğunu ve kademe derinliğinin senin belirlediğin sayıyla sınırlı kaldığını belirtmelisin.

Bir de şu detayı ekle: alt bayinin eylemlerinden üst bayi müteselsilen sorumludur. Bu tek cümle, kötü davranan bir alt hesabı kapatmak için üst bayiyle tartışmanı gereksiz kılar. Teknik karşılığı ise kademe bazlı iskonto tavanıdır; bir dijital ürün satış yazılımı alt bayinin üst bayiden daha iyi fiyat görmesini yapısal olarak imkansız hale getirmelidir.

API maddesi olmayan bayilik neden stok sızdırır?

Bayilerin çoğu bir gün «entegrasyon istiyoruz» der. O gün geldiğinde sözleşmede API maddesi yoksa, saniyede on istek atan bir bot senin stok servisini yorar ve sen bunu sözleşmeye dayanarak durduramazsın. Maddeye üç sınır yaz: istek limiti, anahtar paylaşımı yasağı ve stok verisinin üçüncü tarafa aktarılamayacağı.

Stok verisi cümlesi kritik, çünkü bazı bayiler senin stok uç noktanı kendi fiyat karşılaştırma sayfasında kullanır ve bir anda rakiplerin senin envanterini canlı izler hale gelir. Anahtar başına kota tanımlayabilen bir e-pin yazılımı bu maddeyi kendi kendine uygular; sen sadece ihlalde ne olacağını yazmış olursun.

Fesih maddesi nasıl yazılır ki bir günde uygulanabilsin?

Kötü bir bayiyle yollarını ayırmak, iyi bir bayi bulmaktan daha çok para kazandırır. Ama fesih maddesi «taraflar 30 gün önceden yazılı bildirimle» diye başlıyorsa, dolandırıcılık şüphesi olan bir hesabı bir ay daha taşımak zorunda kalırsın. Çözüm ikili yapı: olağan fesih için bildirimli süre, haklı sebeple derhal askıya alma için ayrı bir fıkra.

Askıya alma fıkrasının tetikleyicilerini sayarak yaz: anormal iade oranı, sahte ödeme bildirimi, marka ihlali, ödeme itirazı yoğunluğu. Bakiye iadesinin askı süresince bekletileceğini de ekle, yoksa hesabı dondurup parayı geri vermek zorunda kalırsın. Bu maddeyi yazdıktan sonra paket seçimini yaparken tek tıkla dondurma ve bakiye bloke özelliklerinin olup olmadığına ayrıca bak.

On iki maddeyi tek oturumda nasıl devreye alırsın?

Hepsini aynı gün yazmaya çalışmak yorucu görünür ama sıralama işi kolaylaştırır. Önce para maddelerini kur: bakiye, fiyat, mutabakat, ödeme itirazı. Bunlar nakit akışını korur. Sonra teslimat ve iade maddelerini ekle; bunlar operasyonel kavgaları bitirir. En son yapısal olanları yaz: alt bayi, API, marka, gizlilik, fesih.

Her maddeyi yazdıktan sonra panelde karşılığını açıp gerçekten çalıştığını test et. Bir bayi hesabı oluştur, bakiyesini sıfırla, sipariş açmayı dene; engellenmiyorsa madde henüz yok demektir. Bu testi bir kez yapan işletme sahibi, sözleşmesinin gerçekten uygulanabilir olduğunu bilir; yapmayan ise ilk krizde metnin süs olduğunu öğrenir. Lisans tarafını seçerken de bu on iki maddeyi bir kontrol listesi gibi kullanabilirsin.

On iki maddeyi yazmak bir akşamını alır; onları uygulayabilen bir altyapıya geçmek ise bir karar. Bayi kademelerinin, bakiye kilidinin, kod durum kayıtlarının ve askıya alma akışının gerçek bir panelde nasıl göründüğünü kendi gözünle görmek istersen canlı demo üzerinden bir bayi hesabı açıp yukarıdaki testleri tek tek dene; sözleşmen ile yazılımın aynı dili konuşup konuşmadığını on dakikada anlarsın.