Çoğu işletme sahibi yönlendirmeyi son dakika işi sanır. Site yeni panele geçer, birkaç sayfada hata görülür, hızlıca üç beş kural yazılır ve konu kapanır. Oysa yönlendirme haritası göçün sonunda yapılan bir temizlik değil, göçten önce hazırlanan bir sözleşmedir: eski adresine gelen her ziyaretçiye ve her tarayıcıya, o içeriğin artık nerede yaşadığını söz veren bir belge.
Bu sözleşmeyi yazmazsan olan şudur: yıllarca arama sonuçlarında biriken adreslerin bir gecede hata sayfasına düşer. Ziyaretçi kaybı ilk gün başlar, sıralama kaybı üçüncü haftada görünür, dışarıdan aldığın bağlantıların değeri ise sessizce buharlaşır. Yeni e-pin scripti ne kadar iyi olursa olsun, eski adreslerini tanımıyorsa senin geçmişini de tanımıyor demektir. Aşağıda o haritayı nasıl çıkardığını, nasıl test ettiğini ve yayın gecesinde nasıl doğruladığını anlatıyorum.
Neden tek tek adres değil, desen üzerinden düşünmelisin?
Beş yüz ürünü olan bir sitede beş yüz satır kural yazmaya kalkarsan hem hata yaparsın hem de sunucunu yavaşlatırsın. Doğru yaklaşım desen eşlemesidir: eski adreslerin hangi kalıplardan oluştuğunu bul, her kalıp için tek bir dönüşüm kuralı yaz, sadece kalıba uymayan istisnaları elle listele. Pratikte bir dijital ürün satış scripti kurulumunda kalıp sayısı beş ile on arasında çıkar.
Kalıpları bulmak için üç kaynağı birleştir: sunucu erişim günlüklerinden son altı ayda istek gelen adresler, arama konsolundan gösterim alan adresler ve eski panelin veritabanından üretilebilecek tüm adresler. Bu üç listenin birleşimi senin gerçek adres evrenindir. Yalnızca site haritasına bakarsan, yıllar önce üretilmiş ama hâlâ bağlantı taşıyan eski adresleri kaçırırsın; asıl kayıp da genelde oralarda olur.
Hangi adres eski desenden yeniye nasıl çevrilir?
Haritanın gövdesi, eski kalıbın yeni kalıba çevrildiği eşleme tablosudur. Burada dikkat etmen gereken üç şey var. Birincisi kimlik taşıma: eski adres ürün numarası içeriyorsa, yeni adreste o numaranın hangi ürün adına karşılık geldiğini bilmen gerekir; bu yüzden eşleme sözlüğünü veritabanından üretmelisin. İkincisi büyük-küçük harf ve Türkçe karakter: eski adreslerde Türkçe karakter ya da büyük harf varsa, yeni tarafta normalleştirilmiş sürüme tek adımda gitmeli. Üçüncüsü sondaki eğik çizgi: iki farklı biçim aynı sayfayı açıyorsa, biri diğerine kalıcı olarak yönlendirilmeli.
| Eski adres deseni | Yeni hedef | Yanıt kodu | Notlar |
|---|---|---|---|
| /urun.php?id=1234 | /urun/urun-adi | 301 | Kimlik-slug sözlüğü gerekir |
| /kategori.php?kat=15 | /kategori/kategori-adi | 301 | Kategori eşlemesi elle onaylanır |
| /index.php?p=hakkimizda | /hakkimizda | 301 | Sabit sayfa listesi |
| /UrunAdi (büyük harfli) | /urun/urun-adi | 301 | Tek adımda normalleştir |
| /urun/urun-adi/ (eğik çizgili) | /urun/urun-adi | 301 | Tek biçim seç, sabit tut |
| /blog/2019/baslik | /blog/baslik | 301 | Tarih segmenti düşürülür |
| /urun.php?id=9999 (kaldırılmış) | İlgili kategori | 301 | Ana sayfaya atma |
| /sepet.php, /uye/* | Yönlendirme yok | 410 / noindex | Zaten indekslenmemeli |
Kaldırdığın ürünü ana sayfaya yönlendirmek neden zarar verir?
Artık satmadığın bir ürünün adresine trafik geliyorsa, o adresi ana sayfaya atmak en kolay çözüm gibi görünür. Ama ziyaretçi aradığı şeyi bulamadığı için hemen çıkar ve arama motoru bu tür yönlendirmeleri alakasız bulup zamanla adresi tamamen düşürür. Kazanç sıfır, kayıp kalıcıdır.
Doğru davranış şudur: ürünün bir devamı varsa yeni sürümüne yönlendir, yoksa en yakın kategoriye yönlendir, hiçbiri yoksa sayfayı bilinçli biçimde kapatıp ziyaretçiye alternatif ürünler gösteren bir bilgilendirme ver. Üçüncü seçenek kulağa kötü gelse de en dürüstü ve uzun vadede en az zarar vereni. İyi bir e-pin satış yazılımı stoğu tükenen ürünün sayfasını silmek zorunda bırakmaz; sayfayı satışa kapatıp alternatif önererek ayakta tutmana izin verir, bu da yönlendirme ihtiyacını baştan azaltır.
Bir göçte yönlendirme kararlarının dağılımı
- Desen kuralıyla çözülen 50%
- Elle eşlenen istisnalar 22%
- Kategoriye yönlendirilen kapalı ürün 16%
- Bilinçli kapatılan adres 12%
Zincir ve döngü: haritanın sessiz katilleri
Yönlendirme yazmak kolaydır, üst üste binmesini engellemek zordur. Eski adres A, B'ye gider; B de zaten C'ye yönlendiriliyordur; C ise sondaki eğik çizgi kuralı nedeniyle D'ye. Ziyaretçi dört adımda hedefe varır, mobilde sayfa gözle görülür biçimde gecikir ve arama motoru bu zinciri istemez. Daha kötüsü döngüdür: iki kural birbirini işaret eder ve sayfa hiç açılmaz.
Çözüm sırayla ilerlemektir. Kuralları önce normalleştirme (harf, karakter, eğik çizgi), sonra desen çevirisi, en son istisna listesi olarak dizmelisin. Ardından tüm eski adres listesini otomatik gezip her birinin kaç adımda ve hangi kodla bittiğini kaydeden bir kontrol çalıştır. Hedef nettir: her adres tek adımda, 301 ile, 200 dönen bir sayfada bitmeli. Bu raporu göç gecesinden önce temiz almadıysan harita bitmiş değildir.
| Doğrulama adımı | Beklenen sonuç | Zaman | Durum |
|---|---|---|---|
| Adres evreni üç kaynaktan birleştirildi | Tek liste, yinelenen yok | Göçten 4 gün önce | Zorunlu |
| Kimlik-slug sözlüğü üretildi | Boş karşılık yok | Göçten 3 gün önce | Zorunlu |
| Kurallar normalleştirme-desen-istisna sırasında | Sıra doğru | Göçten 2 gün önce | Zorunlu |
| Tüm liste otomatik gezildi | %100 tek adım 301+200 | Göçten 1 gün önce | Zorunlu |
| Zincir ve döngü taraması | Sıfır bulgu | Göçten 1 gün önce | Zorunlu |
| İlk 50 trafik sayfası elle açıldı | Doğru içerik görünüyor | Yayın gecesi | Zorunlu |
| Hata sayfası raporu izlendi | Yeni 404 artışı yok | İlk 14 gün | Zorunlu |
| Kurallar kalıcı olarak arşivlendi | Yorumlu dosya yedeği | Göç sonrası | Önerilir |
Bir yıl sonra "artık kimse o adreslere girmiyor" diye kuralları temizlemek, yıllar önce alınmış bağlantıların değerini bir anda çöpe atar. Yönlendirme kuralları kalıcı altyapıdır. Dosyayı yorum satırlarıyla tarihlendir, yedeğini ayrı tut ve sunucu değiştirdiğinde ilk taşıdığın şey o olsun.
Yayın gecesi: hangi sırayla açarsın?
Harita hazır olsa bile sıralamayı bozarsan yine kaybedersin. Doğru akış şudur: yeni kurulum hazır ve kuralları yüklenmiş durumda beklerken, eski site satışa kapatılır, son yedek alınır, alan adı yeni tarafa geçirilir ve geçişten hemen sonra ilk elli adres otomatik kontrolden geçirilir. Bu kontrol beş dakika sürer ve olası bir sunucu ayarı hatasını saatler yerine dakikalar içinde yakalar.
Sonrasında site haritanı yeni adreslerle üret ve gönder, eski haritayı yayından kaldır. Arama motoru yeni haritadaki adreslere gelip 200 alırsa keşif hızlanır; eski haritayı bırakırsan yönlendirme zincirlerinde vakit harcar. Bu iki dosyanın aynı anda yayında olması, göç sonrası en çok görülen gereksiz gecikme sebebidir. Kurulum ve kural yükleme tarafında neyi hazırlaman gerektiğini özellikler bölümünden önceden çıkarabilirsin.
Eski adreslerini kaybetmeden geçmek istiyorsan
Pinova, temiz ve okunabilir adres yapısı, ürün bazında yönlendirme tanımı ve otomatik güncellenen site haritasıyla göçün en riskli kısmını öngörülebilir hâle getirir. Haritanı yazarsın, altyapı gerisini sürdürür.
301 yerine 302 kullanmanın zararı ne?
302 geçici taşıma demektir; arama motoru eski adresi indekste tutmaya devam eder ve yeni adres güç kazanmaz. Kalıcı bir göçte tek doğru yanıt 301'dir. 302'yi yalnızca gerçekten geçici bakım yönlendirmelerinde kullan.
Yönlendirmeleri sunucu dosyasında mı, panel içinde mi tanımlamalıyım?
Desen bazlı kalıpları sunucu seviyesinde tanımlamak en hızlısıdır çünkü istek uygulamaya hiç girmez. Tek tek ürün istisnalarını ise panel içinden yönetmek daha pratiktir; her değişiklikte sunucu dosyasına dokunmak zorunda kalmazsın.
Eski adres listemi nereden çıkarırım?
Üç kaynağı birleştir: sunucu erişim günlükleri, arama konsolundaki gösterim alan adresler ve eski veritabanından üretilebilecek tüm adresler. Sadece site haritasına bakmak eski ama hâlâ bağlantı taşıyan adresleri kaçırmana yol açar.
Tüm eski adresleri ana sayfaya yönlendirsem olmaz mı?
Olmaz. Alakasız yönlendirmeler ziyaretçiyi kaçırır ve zamanla o adreslerin değerini tamamen silinir hâle getirir. Her adres için en yakın anlamlı hedefi seçmek, kısa vadede daha çok emek ama uzun vadede çok daha yüksek getiri demektir.
Yönlendirme haritası, göçün en sıkıcı ve en kârlı parçasıdır. Adres evrenini üç kaynaktan topla, kalıpları çıkar, kuralları normalleştirme-desen-istisna sırasıyla diz, tüm listeyi otomatik gezerek tek adımlı 301 hedefini kanıtla ve kuralları kalıcı altyapı olarak arşivle. Bu beş adımı yapan bir işletme için panel değiştirmek bir risk değil, planlı bir bakım işidir. Yeni panelde adres yapısının nasıl kurulduğunu ve ürün bazında yönlendirmenin nasıl tanımlandığını kendi ürünlerinle denemek istersen canlı demo üzerinden bir ürün açıp adresini değiştir, eski adresin nereye gittiğini gör; haritanı da bu davranışın üzerine kur.