Pazar yeri scriptinde emanet sistemi nasıl çalışır? Alıcının parası satıcıya ne zaman geçer, sen bu süreyi nasıl yönetirsin

Çoğu kişi pazar yeri kurmanın en zor kısmının satıcı bulmak olduğunu sanır. Oysa ilk ayların asıl sınavı başka yerde verilir: alıcı parayı ödediğinde o para nerede duracak, satıcı teslim ettiğini söylediğinde kime inanacaksın ve bir anlaşmazlık çıktığında süreci kim, nasıl kapatacak? Bu soruların cevabı belirsizse, ilk dolandırıcılık şikâyetinde hem alıcıyı hem satıcıyı kaybedersin.

İşte bu yüzden ciddi bir pazar yeri scripti seçerken ilk bakman gereken yer tasarım ya da kategori sayısı değil, emanet (escrow) sistemi olmalı. Bu yazıda emanet mantığının nasıl işlediğini, paranın satıcıya hangi anda geçtiğini ve Pazarova üzerinde bu ayarları kendi iş modeline göre nasıl kurgulayacağını adım adım anlatıyorum.

Emanet sistemi aslında kimi korur: sadece alıcıyı mı?

Emanet sistemini genelde "alıcı koruması" olarak düşünürüz ama gerçekte üç tarafı birden korur. Alıcı, ödediği paranın ürünü almadan satıcıya geçmeyeceğini bilir. Satıcı, teslim ettikten sonra alıcının "gelmedi" diyerek parayı geri isteyebileceği belirsiz bir dönemin sınırlı olduğunu bilir. Sen ise site sahibi olarak, her siparişte paranın bir kural setine göre hareket ettiğinden emin olursun.

Basit bir örnek düşün: Bir üye oyun hesabı satıyor, alıcı ödemeyi yaptı. Emanet yoksa para anında satıcının cüzdanına düşer, satıcı parayı çeker ve hesabın şifresini geri alırsa alıcının elinde hiçbir şey kalmaz. Emanet varsa para sistemde bloke bekler; alıcı hesabı kontrol edip onaylayana ya da süre dolana kadar satıcı bu tutarı çekemez. Tek fark bu, ama güvenin tamamı bu farka dayanır.

Para satıcıya hangi anda geçer? Bir siparişin adım adım yolculuğu

Pazarova'da bir siparişin para akışı net aşamalardan oluşur. Önce alıcı ödemeyi yapar ve sipariş ödenmiş olarak işaretlenir. Bu noktada tutar satıcıya geçmez, zamana bağlı emanete alınır. Ardından teslimat durumu devreye girer: manuel ilanlarda sipariş "manuel teslim bekliyor" durumunda başlar, satıcı ürünü teslim ettiğinde "teslim edildi" olur.

Sonraki adımda iki yoldan biri işler. Alıcı teslimatı kontrol edip onaylarsa durum "alıcı onayladı" olur ve tutar, komisyon düşüldükten sonra satıcının cüzdanına çekilebilir bakiye olarak geçer. Alıcı hiçbir şey yapmazsa emanet süresi dolduğunda aynı geçiş otomatik gerçekleşir. Alıcı bir sorun bildirirse sipariş "uyuşmazlık" durumuna alınır ve para, admin karar verene kadar emanette kalır.

Bir de ters senaryo var: Satıcı manuel teslim gereken bir siparişi zamanında teslim etmezse sistem bunu süre aşımı olarak değerlendirir ve alıcıya otomatik iade yapar. Böylece "satıcı cevap vermiyor, param içeride kaldı" şikâyeti destek ekibine düşmeden kendiliğinden çözülür.

Tablodaki son sütun özellikle büyük satıcılar için önemli. Pazarova'da satıcılar kendi ürün, sipariş ve bakiye verilerine REST API ile erişebilir ve bu olaylar için imzalı webhook bildirimleri alabilir. Yani stoklarını kendi sisteminden yöneten bir satıcı, sipariş onaylandığı anda kendi tarafında muhasebe kaydı açabilir.

Emanet süresi neden ilan türüne göre değişmeli?

Her ürün aynı risk seviyesine sahip değil. Otomatik teslimatlı bir e-pin kodu saniyeler içinde teslim edilir ve doğruluğu hızla anlaşılır; bu yüzden Pazarova'da bu tür ilanlarda varsayılan emanet süresi 1 gün. Manuel teslim edilen oyun eşyası veya özellikle hesap satışında ise alıcının hesabı devralması, bilgileri değiştirmesi ve her şeyin yolunda olduğunu görmesi zaman alır. Bu ilanlarda varsayılan süre 3 gün.

Bu değerler sabit değil; admin olarak 0 ile 30 gün arasında ayarlayabilirsin. Bir item satış scripti gibi çalışan, ağırlıklı oyun eşyası takası yapılan bir sitede süreyi biraz uzatmak mantıklı olabilir. E-pin ağırlıklı bir sitede ise satıcıların nakit akışını hızlandırmak için kısa tutmak satıcı memnuniyetini artırır. Kararı, sitende hangi ilan türlerinin baskın olacağına göre vermelisin.

Bu dağılım tamamen örnek amaçlıdır, ama mantığı gösterir: siparişlerin yaklaşık yarısı kısa emanetle kapanırken, hesap gibi düşük hacimli ama yüksek riskli ilanlar daha uzun bekleme ister. İlk ayların gerçek verisini gördükten sonra süreleri yeniden ayarlaman en sağlıklısı.

Uyuşmazlık çıktığında kim karar verir, para nerede bekler?

Hiçbir emanet kuralı her durumu öngöremez. Alıcı "hesabın içindeki eşyalar eksik" der, satıcı "teslimde tamdı" der. Bu noktada Pazarova'nın admin uyuşmazlık paneli devreye girer. Uyuşmazlığa düşen siparişte para emanette kilitli kalır; sen iki tarafın açıklamasını değerlendirir ve iki karardan birini verirsin: tutarı alıcıya iade etmek ya da satıcıya serbest bırakmak. Her karara not ekleyebildiğin için ileride aynı satıcıyla tekrar sorun yaşarsan geçmişe dönüp bakabilirsin.

Pratik bir öneri: Uyuşmazlık kararlarını tutarlı vermek için kendine basit bir iç kural yaz. Örneğin "teslimat ekran görüntüsü olmayan manuel teslimlerde şüphe alıcı lehine yorumlanır" gibi. Kurallar netleştikçe satıcılar da teslimatlarını daha düzgün belgelemeye başlar ve uyuşmazlık sayısı doğal olarak azalır.

Çift bakiye ayrımı neden bu kadar kritik?

Emanet sisteminin sağlıklı çalışması, paranın hangi aşamada ne kadar "serbest" olduğunu net göstermene bağlı. Pazarova'da her üyenin iki ayrı bakiyesi vardır: harcanabilir bakiye ve çekilebilir bakiye. Harcanabilir bakiye site içinde alışverişte kullanılır. Çekilebilir bakiye ise emanetten çıkmış, satıcının gerçekten kazandığı ve banka hesabına çekebileceği tutardır.

Bu ayrım olmadan bir satıcı, henüz emanette bekleyen bir satışın parasını çekmeye kalkabilir ya da sen hangi tutarın ödeme yükümlülüğün olduğunu karıştırabilirsin. İki bakiye yaklaşımı hem muhasebeyi sadeleştirir hem de "param nerede" sorusuna satıcının panelinde açık bir cevap verir. Satıcılar ayrıca ürün maliyetlerini girip kâr takibi yapabilir; bu maliyet bilgisi yalnızca satıcıya ve admine görünür.

Kurulumdan önce emanet ayarlarını nasıl kurgulamalısın?

Bir oyun hesap satış scripti ya da genel bir ilan scripti kuruyor olman fark etmez; yayına çıkmadan önce emanet politikanı yazılı hale getirmelisin. Aşağıdaki kontrol listesi bu kararları tek tek vermene yardım eder.

Komisyon kademeleri buradaki örnek kurulum değerleridir; kendi pazarına göre değiştirebilirsin. Satıcı satış hacmi büyüdükçe seviyesi otomatik yükselir ve daha düşük komisyon öder. Emanetle birlikte düşünüldüğünde bu, iyi çalışan satıcıyı sitede tutmanın en güçlü araçlarından biri olur. Diğer özellikleri özellikler bölümünde, lisans seçeneklerini ise fiyat sayfasında inceleyebilirsin.

Özetle emanet sistemi, pazar yerinde güvenin altyapısıdır: paranın ne zaman bekleyeceğini, ne zaman serbest kalacağını ve sorun çıkınca kimin karar vereceğini baştan belirler. Bu kurguyu hazır sunan bir pazaryeri scripti ile başlamak, ilk günden destek yükünü azaltır. Emanet akışını baştan sona kendi gözünle görmek için şimdi incele: canlı demo